Γεώργιος Παπανδρέου (1888-1968)

  Βιογραφία
  Ηχητικό ντοκουμέντο

Ηγέτης της “χρυσής νεολαίας” της εποχής του στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Το 1914 συναντιέται με τον Ελευθέριο Βενιζέλο στη Γερμανία και τον προσφωνεί ως εκπρόσωπος των Ελλήνων Φοιτητών. Τον ίδιο χρόνο ο Ελευθέριος Βενιζέλος τον διορίζει νομάρχη Λέσβου και το 1916 αναλαμβάνει διευθυντής του πολιτικού γραφείου του πρωθυπουργού. Το 1916 η κυβέρνηση της Θεσσαλονίκης τον τοποθετεί γενικό διοικητή Αιγαίου. Μετά την ήττα του Ελευθερίου Βενιζέλου το 1920 παρέμεινε μέχρι το 1921 στην Κωνσταντινούπολη. Τον Ιούνιο 1922 υπερασπίστηκε τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου στη Δίκη της Λαμίας, για το “Δημοκρατικό Μανιφέστο”. Στην επανάσταση του 1922 διετέλεσε πολιτικός σύμβουλος της και συντάκτης των βασικών κειμένων της, καθώς και του κατηγορητηρίου με βάση το οποίο παραπέμφθηκαν σε δίκη στο Έκτατο Στρατοδικείο οι Έξι. Διετέλεσε, μετά το 1923, πολλές φορές υπουργός και το 1930 ως υπουργός Παιδείας έθεσε τις βάσεις για την αναδιοργάνωση και τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης. Αντιτάχθηκε στην επαναφορά της μοναρχίας και εξορίστηκε. Μετά την αμνηστία επανήλθε στην Αθήνα και ήταν ο μόνος πολιτικός αρχηγός που αρνήθηκε ψήφο στην κυβέρνηση Ι.Μεταξά. Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου τον εξόρισε μέχρι το Νοέμβριο 1940. Το 1942 συνελήφθηκε και φυλακίστηκε από τους Γερμανούς. Τον Απρίλιο 1944 διέφυγε στη Μέση Ανατολή και το Σεπτέμβριο 1944 σχημάτισε ως πρωθυπουργός την κυβέρνηση “Εθνικής Ενώσεως”. Η κυβέρνηση “Εθνικής Ενώσεως” με πρωθυπουργό το Γεώργιο Παπανδρέου ήταν η κυβέρνηση απελευθέρωσης της Ελλάδας τον Οκτώβριο 1944.

Η διάσταση απόψεων για την αντιμετώπιση των “δεκεμβριανών” οδήγησε σε παραίτηση το Γεώργιο Παπανδρέου. Διετέλεσε πολλές φορές υπουργός και αντιπρόεδρος κυβερνήσεων. Το 1961 δημιούργησε με το Σοφοκλή Βενιζέλο και άλλους κεντρώους ηγέτες την Ένωση Κέντρου και μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου 1961 κύρηξε ανένδοτο αγώνα κατά της κυβέρνησης του Κ.Καραμανλή για τη βία και τη νοθεία κατά τη διενέργεια των εκλογών. Το 1963 και το 1964 σχημάτισε μετά από τις αντίστοιχες εκλογικές νίκες της ΕΚ κυβερνήσεις. Το 1965 εξαναγκάσθηκε από το βασιλιά Κωνσταντίνο σε παραίτηση, την οποία ακολούθησε η αποστασία μεγάλης ομάδας βουλευτών της ΕΚ, με τη στήριξη των οποίων σχηματίστηκαν οι διαδοχικές βασιλικές κυβερνήσεις Νόβα, Τσιριμώκου και Στεφανόπουλου.

Η δικτατορία των συνταγματαρχών αρχικά συνέλαβε το Γεώργιο Παπανδρέου και στη συνέχεια τον έθεσε σε “κατ' οίκον” περιορισμό στο Καστρί. Στις 21 Απριλίου 1968, στην πρώτη “επέτειο” της δικτατορίας, μεταδόθηκε ηχογραφημένο μήνυμα του Γεωργίου Παπανδρέου από το BBC, με το οποίο έψεγε δριμύτατα τους πραξικοπηματίες και καλούσε σε αντίσταση τον ελληνικό λαό. Μετά την ενέργεια του αυτή άρχισε μια μεγάλη ταλαιπωρία για το Γεώργιο Παπανδρέου, η οποία επιβάρυνε την επισφαλή υγεία του και τον οδήγησε την 1η Νοεμβρίου 1968 στο θάνατο. Η κηδεία του “Γέρου της Δημοκρατίας” ήταν η πρώτη καθολική – παλλαϊκή διαμαρτυρία κατα της απριλιανής φασιστικής χούντας. Ο Γεώργιος Παπανδρέου υπήρξε αληθινός ηγέτης και πολιτικός με σπάνιες ευαισθησίες. Ήταν ο μεγαλύτερος κοινοβουλευτικός ρήτορας του αιώνα μας. Υπήρξε ένας από τους τρείς ηγέτες της δημοκρατικής παράταξης (μαζί με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Αλέξανδρο Παπαναστασίου) που κατάφερε να τη συσπειρώσει και να την οδηγήσει στο θρίαμβο του 53% το 1964.